Het is een vraag die we regelmatig horen. Zeker van ondernemers die advies geven, ontwerpen maken of andere professionele diensten verlenen. Goede algemene voorwaarden zijn belangrijk en kunnen je aansprakelijkheid beperken. Maar ze bieden geen garantie. Eén administratieve fout kan er al voor zorgen dat je er geen beroep op kunt doen. Daarnaast stelt de wet grenzen aan wat je mag uitsluiten en kunnen opdrachtgevers juist eisen dat je aansprakelijk bent én verzekerd bent.
Bieden algemene voorwaarden altijd bescherming voor je beroepsaansprakelijkheid?
In een zaak die speelde bij de rechtbank Gelderland ontstond een geschil tussen een adviseur (taxateur) en zijn opdrachtgevers. De opdrachtgevers vonden dat de adviseur fouten had gemaakt tijdens zijn werkzaamheden en hielden hem aansprakelijk voor de financiële schade.
De adviseur verweerde zich onder meer met een beroep op zijn algemene voorwaarden. Daarin was zijn aansprakelijkheid beperkt. Alleen oordeelde de rechtbank dat de algemene voorwaarden niet op de juiste manier onderdeel waren geworden van de overeenkomst. Daardoor kon de adviseur zich niet beroepen op de beperking van aansprakelijkheid. De rechtbank stelde vast dat de adviseur aansprakelijk was voor de schade die door zijn beroepsfout was ontstaan. De omvang van die schade moest vervolgens in een aparte procedure worden vastgesteld.
“Mijn klanten weten toch dat ik altijd dezelfde algemene voorwaarden gebruik?”
De taxateur probeerde nog aan te geven dat de opdrachtgever al bekend was met zijn algemene voorwaarden, omdat ze al vaker hebben samengewerkt. In het hoger beroep van de zaak heeft het Gerechtshof duidelijk gemaakt dat dit niet voldoende hoeft te zijn. Ook een jarenlange zakelijke relatie betekent niet automatisch dat algemene voorwaarden van toepassing zijn. Juist daarom is het belangrijk om bij iedere nieuwe overeenkomst zorgvuldig vast te leggen dat de voorwaarden van toepassing zijn.
De les uit deze uitspraak is duidelijk: algemene voorwaarden beschermen je alleen als je ze ook juridisch correct gebruikt.
Zijn algemene voorwaarden die beroepsaansprakelijkheid uitsluiten of beperken altijd en automatisch van toepassing?
Veel ondernemers denken dat een verwijzing onderaan een offerte of factuur voldoende is. Dat is lang niet altijd het geval.
Om een beroep te kunnen doen op je algemene voorwaarden moeten deze op de juiste manier van toepassing zijn verklaard. In veel gevallen betekent dat onder andere dat:
- je duidelijk naar de algemene voorwaarden verwijst;
- de wederpartij de voorwaarden vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ontvangt of eenvoudig kan opslaan;
- je kunt aantonen dat de voorwaarden daadwerkelijk beschikbaar zijn gesteld.
Gaat daar iets mis? Dan bestaat het risico dat een rechter oordeelt dat de voorwaarden geen onderdeel zijn van de overeenkomst. Je beperking van aansprakelijkheid valt dan volledig weg.
Juist omdat een klein administratief foutje grote financiële gevolgen kan hebben, is het verstandig om niet uitsluitend op algemene voorwaarden te vertrouwen.
Kun je beroepsaansprakelijkheid richting consumenten volledig uitsluiten met algemene voorwaarden?
Ook als je algemene voorwaarden wel correct van toepassing zijn, betekent dat nog niet dat iedere beperking van aansprakelijkheid geldig is.
Werk je voor consumenten? Dan geniet de consument extra bescherming vanuit de wet. Een bepaling die jouw aansprakelijkheid volledig uitsluit, wordt al snel als onredelijk bezwarend beschouwd. In dat geval kan de consument de bepaling vernietigen en kun je er alsnog geen beroep op doen.
Dat betekent niet dat iedere beperking onmogelijk is. Wel moet een beperking redelijk zijn en aansluiten bij de wet. Een volledig exoneratiebeding zal richting consumenten vaak geen stand houden.
Kun je beroepsaansprakelijkheid richting opdrachtgevers volledig uitsluiten met algemene voorwaarden?
Werk je uitsluitend voor andere bedrijven? Dan is er meer contractsvrijheid. Je kunt afspraken maken over de omvang van je aansprakelijkheid en die soms zelfs vergaand beperken. Bij zakelijke klanten heb je meer vrijheid, maar ook commerciële risico’s. Daarom is de vraag of het volledig uitsluiten van je beroepsaansprakelijkheid verstandig is.
Stel dat je als IT-adviseur een fout maakt waardoor de productie van je klant enkele dagen stil komt te liggen. Of je bent accountant en door een beroepsfout ontstaat een forse fiscale schade. Als jouw algemene voorwaarden bepalen dat jij nergens aansprakelijk voor bent, blijft die volledige schade bij je klant liggen. Veel opdrachtgevers zullen dat risico niet willen accepteren.
Sterker nog: grotere bedrijven werken vaak met eigen inkoopvoorwaarden. Daarin staat juist dat jij aansprakelijk bent voor fouten die je tijdens de opdracht maakt. Soms wordt zelfs geëist dat je een beroepsaansprakelijkheidsverzekering hebt afgesloten en dat je daarvan een verzekeringsbewijs kunt overleggen.
Goede algemene voorwaarden kunnen dus helpen om risico’s beheersbaar te houden, maar uiteindelijk bepaalt ook de markt wat acceptabel is.
Is een beroepsaansprakelijkheidsverzekering wettelijk verplicht?
Voor een aantal beroepsgroepen is een beroepsaansprakelijkheidsverzekering zelfs verplicht of feitelijk onmisbaar.
Denk bijvoorbeeld aan:
- advocaten;
- notarissen;
- accountants;
- financieel adviseurs of bemiddelaars waarvoor wet- of regelgeving of beroepsregels aanvullende eisen stellen;
- beroepen waarbij een branche- of beroepsorganisatie een verzekering verplicht stelt.
Voor de meeste andere beroepen is een beroepsaansprakelijkheid niet verplicht volgens de wet.
Wel kan het zijn dat je als bestuurder van het bedrijf in privé wordt aangesproken voor het nalaten van het sluiten van passende verzekeringen voor de activiteiten van je bedrijf. Ze noemen dat bestuurdersaansprakelijkheid. Lees hier een voorbeeld van een dakdekkersbedrijf dat geen passende aansprakelijkheidsverzekering had afgesloten en waar de bestuurder in privé werd aangesproken. Wettelijk is namelijk (eventueel volgens artikel 6:162 BW) wel bepaald dat een persoonlijk ernstig verwijt van een bestuurder hem of haar kan worden toegerekend. Het niet hebben van passende verzekeringen kan in sommige gevallen zo’n persoonlijk ernstig verwijt zijn.
Wat dekt een beroepsaansprakelijkheidsverzekering?
Veel ondernemers denken bij een beroepsaansprakelijkheidsverzekering alleen aan het uitbetalen van een schadevergoeding. Maar de verzekering biedt vaak veel meer.
Wanneer een opdrachtgever je aansprakelijk stelt, moet eerst worden vastgesteld of je daadwerkelijk aansprakelijk bent en hoe groot de schade is. Dat kan ingewikkeld zijn en veel juridische kosten met zich meebrengen.
Afhankelijk van de polisvoorwaarden kan de verzekeraar:
- de aansprakelijkstelling beoordelen;
- gespecialiseerde juristen of advocaten inschakelen;
- de onderhandelingen met de tegenpartij voeren;
- de proceskosten vergoeden wanneer daarvoor dekking bestaat;
- uiteindelijk de schade vergoeden als deze onder de verzekering valt.
Dat geeft niet alleen financiële zekerheid, maar ook professionele ondersteuning op een moment waarop je die goed kunt gebruiken.
Algemene voorwaarden én een beroepsaansprakelijkheidsverzekering combineren
Goede algemene voorwaarden blijven ontzettend belangrijk. Ze helpen om duidelijke afspraken te maken, verwachtingen vast te leggen en je aansprakelijkheid waar mogelijk te beperken.
Maar algemene voorwaarden zijn geen waterdichte bescherming. Ze moeten correct van toepassing zijn verklaard, mogen niet in strijd zijn met de wet en worden soms vervangen door de voorwaarden van een opdrachtgever. Bovendien kunnen commerciële belangen ervoor zorgen dat een vergaande uitsluiting van aansprakelijkheid simpelweg niet wordt geaccepteerd, waardoor je klanten misloopt.
Juist daarom vullen algemene voorwaarden en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering elkaar aan. De voorwaarden beperken waar mogelijk het risico. De verzekering biedt bescherming wanneer een claim toch bij jou terechtkomt.
Twijfel je of jouw algemene voorwaarden voldoende bescherming bieden of wil je weten of een beroepsaansprakelijkheidsverzekering past bij jouw werkzaamheden? Dan is het verstandig om beide onderwerpen samen te bekijken. Pas dan krijg je een goed beeld van de risico’s die je als ondernemer loopt én hoe je die verantwoord kunt beperken.
Wil je hier meer over weten, advies over krijgen, of een offerte beroepsaansprakelijkheidsverzekering? Neem dan contact met ons op.