Veel ondernemers en bestuurders koppelen bestuurdersaansprakelijkheid aan bekende situaties zoals betalingsproblemen, het niet tijdig publiceren van cijfers of onbehoorlijk financieel bestuur. Toch kan het risico breder liggen. Een recente tussenuitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant laat zien dat ook het ontbreken van een passende verzekering aanleiding kan zijn voor persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder.
Dat is een belangrijk signaal voor ondernemers in het mkb. Bestuurders gaan er vaak vanuit dat aansprakelijkheid vooral speelt bij grote ondernemingen of bij ernstige fraudeachtige situaties. In de praktijk kan het echter ook gaan om een veel alledaagser vraagstuk: is het bedrijf wel goed verzekerd voor de werkzaamheden die het werkelijk uitvoert?
Niet alleen een zaak van “polis aanwezig of niet”
Het hebben van een verzekering op papier is niet altijd voldoende. Waar het om draait, is of de dekking aansluit bij de feitelijke risico’s van de onderneming. Als een bedrijf werkzaamheden verricht met een verhoogde kans op schade, mag van de leiding worden verwacht dat daar bewust en zorgvuldig naar wordt gekeken.
Juist daar zit voor veel bedrijven het onderschatte risico. Bestuurders kunnen in de veronderstelling zijn dat alles geregeld is, terwijl achteraf blijkt dat een relevant risico buiten de dekking valt. Dan ontstaat niet alleen een probleem voor de onderneming, maar mogelijk ook voor degene die verantwoordelijk was voor het beleid en toezicht daarop.
Kunnen bestuurders aansprakelijk zijn voor het niet afsluiten van passende bedrijfsverzekeringen?
In de voorliggende zaak stond centraal of een bestuurder persoonlijk aangesproken kan worden wanneer de onderneming geen bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering heeft die past bij de aard van haar werkzaamheden. De rechtbank heeft in de tussenuitspraak ruimte gelaten voor het oordeel dat zo’n tekortkoming, afhankelijk van de verdere vaststelling van de feiten, kan leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder.
Daarmee onderstreept de uitspraak een belangrijke lijn: van bestuurders mag worden verwacht dat ze oog hebben voor wezenlijke bedrijfsrisico’s en daar passende maatregelen voor treffen. Verzekeringen horen daar in veel gevallen nadrukkelijk bij, zeker als schade aan derden een reëel en voorzienbaar gevolg van de bedrijfsactiviteiten kan zijn.
Waarom dit voor bestuurders en ondernemers relevant is
Voor een gemiddelde bestuurder of ondernemer voelt verzekering vaak als een praktische randvoorwaarde: nodig, maar niet iets wat direct wordt gekoppeld aan de verantwoordelijkheid van een bestuurder. Toch laat deze uitspraak zien dat de keuze om een risico niet, onjuist of onvolledig te verzekeren gevolgen kan hebben die verder gaan dan alleen een ongedekte schadepost.
Dat geldt niet alleen voor sectoren met grote machines, brandgevaar of technische werkzaamheden. Ook in andere branches kan een gat in de dekking grote financiële gevolgen hebben. Het echte aandachtspunt is daarom niet de omvang van het bedrijf, maar de vraag of de risico’s van de onderneming goed in beeld zijn en passend zijn afgedekt.
Wanneer ontstaat er extra risico?
Het risico neemt toe wanneer een onderneming werkzaamheden uitvoert die duidelijk afwijken van wat standaard is verzekerd, of wanneer de activiteiten in de loop van de tijd veranderen zonder dat de verzekeringen mee veranderen. Ook kan er een probleem ontstaan als een ondernemer vertrouwt op oude polissen, algemene aannames of mondelinge veronderstellingen over wat “wel gedekt zal zijn”.
Voor bestuurders is het daarom verstandig om periodiek stil te staan bij vragen als: wat doen we precies, welke schade kan daaruit voortkomen, en sluit onze verzekering daar nog op aan? Dat is geen onnodige formaliteit, maar onderdeel van zorgvuldig ondernemingsbestuur.
Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering als vangnet
Voor bestuurders bestaat er een aparte verzekering die kan helpen als zij persoonlijk aansprakelijk worden gesteld: de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering. Die verzekering vervangt niet de juiste bedrijfsverzekeringen, maar kan wel dienen als extra vangnet. Lees hier meer over de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering voor bv, nv, stichting en verenigingen.
Praktische les voor bestuurders en hun aansprakelijkheid
De belangrijkste les is dat verzekeringen geen administratief vinkje zijn. Ze vormen een onderdeel van de manier waarop een onderneming haar risico’s beheerst, ook wel risicomanagement genoemd. Wie bestuurlijke verantwoordelijkheid draagt, doet er dus goed aan om niet alleen te controleren óf er een polis loopt, maar ook waarvoor precies dekking bestaat en welke uitsluitingen of beperkingen gelden.
Daarbij helpt het om periodiek met een adviseur te toetsen of de bestaande verzekeringen nog passen bij de praktijk van het bedrijf. Zeker na groei, nieuwe werkzaamheden, gewijzigde contracten of uitbreiding van activiteiten is dat belangrijk. Juist op zulke momenten ontstaan in de praktijk de grootste verschillen tussen wat een ondernemer denkt verzekerd te hebben en wat daadwerkelijk is meeverzekerd.
De rol van de adviseur
Juist hier speelt een adviseur een belangrijke rol. Een goede adviseur kijkt niet alleen naar welke polissen er lopen, maar ook naar de vraag of die nog passen bij je bedrijf, je werkzaamheden en de veranderingen die je doormaakt. Daarmee kan een adviseur helpen voorkomen dat er een gat ontstaat tussen wat je denkt verzekerd te hebben en wat er in werkelijkheid onder de polis valt.
Tegelijk betekent dat niet automatisch dat een adviseur altijd verantwoordelijk is als dekking ontbreekt. In de praktijk ontstaan problemen vaak doordat veranderingen in werkzaamheden niet of te laat worden gemeld, doordat belangrijke informatie niet wordt doorgegeven, of doordat premie onbetaald blijft terwijl daar wel op is gewezen. Ook dat kan ertoe leiden dat een dekking niet meer werkt zoals je dacht.
Hoe we daar als adviseur mee omgaan
Daarom vinden we het belangrijk om verder te kijken dan alleen de polis. We willen begrijpen wat je bedrijf doet, welke risico’s daarbij horen en of je verzekeringen daar nog op aansluiten. Dat betekent ook dat we aan de bel trekken als werkzaamheden veranderen, als aanvullende dekking nodig lijkt of als premiebetaling een risico wordt.
Maar goede dekking blijft altijd een samenspel. Jij moet veranderingen in je bedrijf tijdig melden, relevante informatie doorgeven en zorgen dat premiebetalingen op orde blijven. Alleen dan kunnen verzekeringen blijven aansluiten op de werkelijkheid van je onderneming en voorkom je dat een bedrijfsrisico uiteindelijk ook een privéprobleem wordt.